Nguyên tắc cơ bản điều trị triệt để trào ngược dạ dầy - thực quản

Đăng bởi Ncs, Thạc sỹ, bác sỹ Tôn Mạnh Cường | 30/09/2018 | 0 bình luận

Biểu hiện ợ chua, nóng rát thực quản là những báo động không bình thường của ống tiêu hóa, nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể gây ra những hậu quả trầm trọng như ung thư thực quản, dạ dày. Bên cạnh các biện pháp điều trị, người bệnh cũng cần tuân thủ một chế độ ăn uống hợp lý.

Hệ tiêu hóa bình thường 

Dịch vị trào ngược, do đâu ?

Bình thường ống tiêu hóa từ thực quản đến dạ dày, rồi ruột non và đại tràng đều có những nhu động xuôi chiều để đẩy thức ăn xuống đoạn dưới; các nhu động này chịu tác động của 3 hệ thần kinh: thần kinh trung ương, thần kinh thực vật (giao cảm và phó giao cảm) và hệ thần kinh nội tại. Ở một vài đoạn có những cơ tròn đóng mở nhịp nhàng với các nhu động đó để thức ăn đi qua. Đối với thực quản dạ dày, bình thường vẫn có ít dịch vị được đẩy lên thực quản (sau ăn, khi nằm...) nhưng số lượng rất ít không đáng kể và chỉ thoáng qua vì nhu động thực quản đáp ứng ngay để tống trở lại dạ dày. Chất toan của số ít dịch vị này cũng không gây bệnh tích ở niêm mạc thực quản vì quá ít, thoáng qua và cũng bị bất hoạt bởi các yếu tố bảo vệ thực quản.

Cơ chế trào ngược dịch vị dạ dầy - thực quản

Dịch vị trào ngược khi nhu động thực quản quá yếu (do cơ chế thần kinh hoặc do bệnh lý nội tác của thực quản) không đủ sức tống trở lại số dịch vị trào ngược đó. Tăng áp lực trong dạ dày và ứ đọng thức ăn, thường xảy ra khi nhu động dạ dày cũng quá yếu hoặc khi môn vị bị hẹp, xơ cứng, không mở đầy đủ để thức ăn xuống ruột non trong các trường hợp loét xơ chai tiền môn vị, hành tá tràng, hoặc ung thư hang vị, tiền môn vị. Tăng áp lực trong ổ bụng (ở người có thai, người bị cổ trướng căng to, người béo). Cơ tròn thực quản dưới kém trương lực không đóng khít hoặc có sự bất thường trong cấu trúc các tổ chức xung quanh tâm vị, đặc biệt khi có khuyết tật của lỗ cơ hoành (nơi thực quản chui qua từ lồng ngực xuống ổ bụng để nối tiếp với dạ dày) gọi là "thoát vị cơ hoành".

Trào ngược dạ dày biểu hiện thế nào?

Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản là một trong những bệnh lý tiêu hóa phức tạp, triệu chứng rất đa dạng. Dưới đây là 4 triệu chứng điển hình nhất của bệnh:

Ợ nóng, ợ chua: Người bệnh thường cảm thấy nóng rát lan từ thượng vị lên dọc đằng sau xương ức, đôi khi lan đến vùng hạ họng hoặc lên tận mang tai, kèm vị chua trong miệng. Đó là triệu chứng ợ nóng của bệnh trào ngược dạ dày - thực quản.

 

Dịch trào ngược gây viêm họng, nuốt chua, nóng sau xương ức

 

Ợ chua thường xảy ra khi bệnh nhân đánh răng buổi sáng. Các triệu chứng ợ nói trên có thể sẽ tăng lên khi ăn no, khi uống nước, khi đang đầy bụng khó tiêu hoặc khi bạn cúi gập người về phía trước hoặc khi nằm nghỉ.

Buồn nôn, nôn: Khi bệnh nặng hơn, các chất trào ngược lên thực quản ngoài hơi, dịch tiêu hóa sẽ có thêm cả thức ăn. Người bệnh dễ bị nôn, buồn nôn hoặc có cảm giác mắc nghẹn thức ăn. Người bệnh cũng dễ bị nôn hơn khi bị say tàu xe, ốm nghén, hay dùng một số loại thuốc...

Nếu tình trạng buồn nôn hoặc nôn diễn ra ngay sau hoặc trong khi ăn, khả năng lớn bạn đã bị trào ngược dạ dày - thực quản.

Đau, tức ngực: Cảm giác đè ép, thắt ở ngực, xuyên ra lưng, cánh tay. Triệu chứng này là nguyên nhân khiến bệnh trào ngược dạ dày - thực quản dễ bị nhầm lẫn với các bệnh tim mạch. Thực chất cảm giác đau này là đau ở đoạn thực quản phần chạy qua ngực. Acid trào ngược lên kích thích vào đầu mút các sợi thần kinh trên bề mặt niêm mạc thực quản, gây ra cảm giác đau giống như đau ở ngực.

Ngoài ra có thể để ý tới một số triệu chứng ít gặp khác như: nấc cụt, thở khò khè, khó thở, đau họng, thay đổi giọng nói, khàn tiếng.

5 triệu chứng chính của trào ngược dạ dầy - thực quản

Hậu quả khi dịch vị trào ngược

Bình thường, niêm mạc thực quản được bảo vệ chống lại chất toan dịch vị nhờ: nhu động thực quản tống dịch vị trở lại dạ dày; trung hoà chất toan dịch vị bởi nước bọt nuốt xuống có tính chất kiềm mạnh; lớp nhầy niêm mạc và hàng rào biểu mô có tế bào nhầy tiết bicarbonat có khả năng loại trừ số acid đã vượt qua.

Khi dịch vị trào lên quá nhiều vượt các khả năng chống đỡ nói trên sẽ gây bệnh tích ở niêm mạc thực quản, thông thường nhất ở 1/3 dưới, có khi lên cả đoạn trên, từ viêm đỏ phù nề đến loét trợt niêm mạc, hẹp lòng thực quản và biến đổi cấu trúc niêm mạc có dị sản ruột và loạn sản (thực quản Charrett) tiền thân của ung thư thực quản. Ở mức độ nhẹ, có 2 biểu hiện chính là nóng rát sau xương ác và ợ chua. Bệnh nhân có thể có cảm giác nghẹn sau xương ác nhưng uống nước và nuốt thức ăn vẫn thông suốt dễ dàng, không vướng mắc. Nếu để bệnh tiến triển không điều trị, các biểu hiện nói trên sẽ gia tăng, không những chỉ nóng rát sau xương ác mà cả nóng rát họng hầu (thường được chuyên khoa tai mũi họng phát hiện) làm cho bệnh nhân ho, khó thở và có thể viêm phù phế quản do dịch vị hít vào. Ở mức độ nặng hơn, khi có viêm nhiễm, nhất là khi loét trợt, bệnh nhân có thể nuốt đau và cả khó nuốt khi lòng thực quản bị hẹp, khi niêm mạc thực quản mang cấu trúc barrett.

 

Nội soi cho kết quả chẩn đoán chính xác 

Nội soi ống tiêu hoá trên đóng một vai trò quan trọng xác định chứng bệnh này. Nội soi sinh thiết một số mảnh ở các vùng bệnh lý đó có thể phát hiện các biến đổi cấu trúc của thực quản, để có biện pháp theo dõi, phòng ngừa sự tiến triển đến ung thư. Không những thế nội soi còn có thể phát hiện các nguyên nhân thực thể tạo điều kiện cho trào ngược dịch vị như thoát vị cơ hoành để có biện pháp can thiệp ngoại khoa thích hợp.

Các biện pháp khắc phục bệnh

Những biểu hiện trên của bệnh cho ta thấy, đối với một người mắc chứng trào ngược dịch vị, nhất là khi đã có biểu hiện bệnh tích thực quản dù mới chỉ là viêm, cũng cần chú ý những yêu cầu sau:

Tăng cường yếu tố bảo vệ niêm mạc thực quản: Chủ yếu tăng cường nhu động để tống dịch vị xuống lại dạ dày, có thể dùng các thuốc kích thích nhu động như: motilium, cisapride, metoclopramido... Cần lưu ý rằng cisapride gần đây phát hiện có nhiều tác dụng phụ về tim mạch nên cần thận trọng khi sử dụng. Có tác giả khuyến cáo không nên dùng. Có thể dùng sucrafat vì khi tiếp xúc với dịch vị toan, sucrfat sẽ tạo thành một màng bao phủ lên niêm mạc, vết trợt hoặc vết loét để bảo vệ chất chống toan dịch vị.

Hạn chế yếu tố tấn công niêm mạc thực quản, bằng các thuốc ức chế tiết toan như famotidin, omeprazol, pantoprazol.

Hạn chế các yếu tố thuận lợi cho việc trào ngược dịch vị lên thực quản chủ yếu bằng chế độ sinh hoạt, như không ăn các chất béo và các chất khó tiêu, nhất là vào bữa tối; không ăn gì thêm sau 20 giờ; không nằm ngay sau khi ăn và ngủ nếu gối cao đầu, kê cao đầu giường hơn một chút để nằm hơi dốc; tránh béo phì; trong trường hợp có rối loạn cấu trúc tâm vị, có thoát vị cơ hoành hoặc hẹp môn vị cần được đi thăm khám để bác sĩ quyết định can thiệp bằng nội soi hay phẫu thuật.

 

Các loại thức ăn cần tránh đối với người có trào ngược dịch vị

 

6 cách giảm ợ nóng và trào ngược dạ dày, từ đó ngăn ngừa ung thư 

1. Ăn từng bữa nhỏ

Những gì bạn ăn cũng quan trọng ngang bằng bạn ăn bao nhiêu. Ăn quá nhiều có thể khiến tình trạng trào ngược axit tồi tệ hơn. Nhưng ăn từng bữa nhỏ, ăn nhiều bữa sẽ hiệu quả hơn. Để đảm bảo những bữa ăn mini không làm bạn tăng cân, hãy cân bằng lượng calo trong mỗi bữa ăn.

2. Tránh ăn tối muộn

Ăn tối muộn khi bạn dễ bị ợ nóng và trào ngược axit. Vì khoảng cách giữa bữa tối và thời điểm đi ngủ bị rút ngắn, thức ăn chưa kịp tiêu hóa hết nên khi bạn nằm xuống, axit trong dạ dày sẽ trào ngược lên thực quản, gây khó chịu. Bác sĩ Ghassemi khuyên mọi người nên thưởng thức bữa ăn cuối cùng trong ngày ít nhất là 2 tiếng trước khi đi ngủ.

Nếu bị trào ngược dạ dày hoặc ợ nóng vào ban đêm, bạn hãy đặt một miếng lót mỏng và cứng ở bên dưới đầu giường, để tạo ra một góc nghiêng nhẹ. Và bạn nên nằm nghiêng bên trái. "Nâng cao đầu giường lên một chút có thể giảm triệu chứng một cách nhanh chóng".

3. Châm cứu

Một nghiên cứu ở quy mô nhỏ tại Trung Quốc đã so sánh hiệu quả của 6 tuần châm cứu và uống thuốc chống trào ngược axit. Kết quả thật bất ngờ. Cả 2 phương pháp này đều mang lại hiệu quả tương đương nhau. Thậm chí, 4 tuần sau khi kết thúc liệu trình châm cứu, các bệnh nhân bị trào ngược axit cũng cảm thấy tình trạng cũng giảm xuống nhiều. Trong suốt quá trình tham gia nghiên cứu, họ đã được châm cứu 2-3 lần/tuần.

4. Hạn chế rượu, bia, cafe, chè đặc. đặc biệt trong thời gian điều trị nên kiêng tuyệt đối.

5. Không thức khuya, xem điện thoại quá nhiều, tránh stress căng thẳng

6. Vị lạc tân

Được chiết xuất từ 20 vị thảo dược quý có tác dụng giảm tiết dịch vị, ức chế phát triển HP, an thần, giảm co bóp dạ dầy, tăng tống đẩy thức ăn xuống dưới. là sản phẩm được chúng tối cho dùng kèm các loại thuốc Tây y ức chế bơm proton và kháng sinh, an thần tạo thành một phác đồ độc đáo.

Thuốc cho hiệu quả ngay sau 3 ngày uống giảm hẳn lượng acid dịch vị tiết ra, bệnh nhân thấy giảm ợ, giảm nuốt chua, nóng rát sau xương ức, nhẹ bụng, tăng đánh hơi những ngày đầu, giảm đau bụng là các triệu chứng cho thấy áp lực trọng dạ dầy đã giảm, lượng acid tiết giảm do đó kiểm soát được ổ, loét viêm tốt hơn, trào ngược ít hơn, HP bị ức chế bất hoạt cũng không gây các kích thích trực tiếp lên niêm mạc và tổn thương ( Vị lạc tân tác dụng ức chế HP thông qua thay đổi môi trường acid theo hướng kiềm hóa để giảm kích thích niêm mạc, môi trường thay đổi cũng làm HP giảm hoạt động, các vị thuốc trong bài thuốc có tác dụng diệt HP ở mức độ liều khác nhau, một số vị thuốc Đông y trong bài thuốc như Khổ Sâm, Ô tặc cốt trung hòa dịch vị, giảm tiết acid; Trầm hương, chỉ xác hành khí, giáng nghịch đưa thức ăn xuống dưới, giúp nhẹ bụng, Sơn tra giúp tiêu trệ loại thức ăn từ thịt, cá; Bạch Truật, Xương Truật kiện tỳ trừ thấp giúp mạnh chức năng tiêu hóa làm ngấu nhừ thức ăn, tiêu thức ăn không gây lưu cữu quá lâu tại dạ dầy; Cà gai leo giúp Gan tăng phân giải mỡ, tiết mật đúng bữa tiêu thức ăn ngay sau ăn, Là Rung giúp nhanh liền vết loét, an thần, Chè Đay, Lạc Tiên giúp an thần) Công thức phối hợp thuốc này dựa trên kinh nghiệm 20 năm lâm sàng của Ncs, Ths, Bs Tôn Mạnh Cường đã điều trị thành công với hầu hết các ca bệnh với chi phí rất rẻ. Sau 3 tháng 90% hết các triệu chứng, bệnh nhân nên tuần thủ thay đổi chế độ ăn sinh hoạt để tránh tái phát và củng cố hiệu quả điều trị nhanh hơn. Ăn đúng giờ, ăn nhỏ bữa, kiêng rượu, bia, café, chè đặc, ngủ sớm là các biện pháp cơ bản giúp nhanh lành bệnh.