Tác giả: Đàm Chí Vĩnh (Tan Zhi Yong), Bác sĩ Chủ trị, Khoa Y học Cổ truyền, Bệnh viện Vệ sinh thị trấn Đại Liễu Hà, huyện Văn An, Bắc Kinh.

Tam Xoa Huyệt của Đổng Thị là bộ huyệt vị thần kỳ nằm ở kẽ ngón tay, được xem là chìa khóa vạn năng trong điều trị. Chúng có hiệu quả cao đối với các chứng đau cấp và mạn tính (vai, lưng, eo, thần kinh tọa), các bệnh về mắt, thận (phù thũng), và đặc biệt là bán thân bất toại. Châm pháp kết hợp Tam Xoa Huyệt có thể chữa khỏi viêm tai giữa mạn tính chỉ sau vài lần.

I. Vị trí và Phương pháp Lấy Huyệt

Để lấy huyệt, bệnh nhân cần nắm bàn tay lại.

* Tam Xoa Nhất huyệt (三叉一穴): Nằm ở trung tâm kẽ giữa ngón trỏ và ngón giữa.

* Tam Xoa Nhị huyệt (三叉二穴): Nằm ở trung tâm kẽ giữa ngón giữa và ngón áp út.

* Tam Xoa Tam huyệt (三叉三穴): Nằm ở trung tâm kẽ giữa ngón áp út và ngón út.

II. Giải phẫu và Tác dụng (Quy Kinh và Tính Huyệt)

* Tam Xoa Nhất huyệt:

* Giải phẫu: Tiếp xúc với nhánh nông thần kinh quay, nhánh thần kinh Phế, phó thần kinh Thận.

* Quy kinh: Nhập Thận kinh.

* Tính huyệt: Tư dưỡng Thận, trấn thống (giảm đau), ích Thận, minh mục (sáng mắt).

* Tam Xoa Nhị huyệt:

* Giải phẫu: Tiếp xúc với nhánh mu bàn tay thần kinh trụ, thần kinh Tỳ, nhánh thần kinh Can.

* Quy kinh: Nhập Tỳ kinh và Can kinh.

* Tính huyệt: Kiện Tỳ, hoạt lạc (thông kinh lạc), lý khí, khứ ứ (tiêu tan huyết ứ).

* Tam Xoa Tam huyệt:

* Giải phẫu: Tiếp xúc với nhánh mu bàn tay thần kinh trụ, thần kinh Thận.

* Quy kinh: Nhập Thận kinh.

* Tính huyệt: Tư dưỡng Thận, lợi niệu (lợi tiểu), ích Thận, trấn thống (giảm đau).

III. Phương pháp Châm cứu

* Kỹ thuật: Châm thẳng (trực châm) từ kẽ ngón tay đi vào, sâu 2 thốn, kim chạm đến đầu mút các xương đốt bàn tay.

* Cảm giác: Cần đạt được cảm giác tê, nặng, căng tức hoặc cảm giác điện giật.

IV. Chỉ định Điều trị (Chủ Trị)

1. Tam Xoa Nhất huyệt

* Chỉ định chính: Đau vai, đau lưng, đau cổ gáy, đau eo, đau hông sườn, đau dạ dày, kinh nguyệt không đều, băng lậu, điều bổ phế khí (Theo BS. Dương Duy Kiệt).

* Hiệu quả Đặc biệt (Theo BS. Hồ Văn Trí):

* Đặc hiệu: Viêm giác mạc, mắt nhức mỏi, đau nhức/căng tức xương lông mày.

* Rõ rệt: Đau thắt lưng, đau thần kinh tọa.

* Khác: Teo dây thần kinh thị giác, bán thân bất toại, chứng teo cơ (nuy chứng).

2. Tam Xoa Nhị huyệt

* Chỉ định chính: Đau đầu gối, bong gân thắt lưng cấp, các bệnh khoa ngũ quan, có tác dụng cường tâm (Theo BS. Dương Duy Kiệt).

* Hiệu quả Đặc biệt (Theo BS. Hồ Văn Trí):

* Đặc hiệu: Lách to, viêm tụy, bán thân bất toại, tay chân tê bì.

* Khác: Đau thần kinh tọa, Can yếu.

3. Tam Xoa Tam huyệt

* Chỉ định chính: Cảm mạo, đau đầu, đau vai, các bệnh khoa ngũ quan, đau họng, ù tai, hồi hộp, mắt đỏ sưng đau, nổi mề đay, đau chân, sụp mí mắt, mệt mỏi, tỉnh thần, nhược cơ nặng, ích Tỳ bổ Thận (Theo BS. Dương Duy Kiệt).

* Hiệu quả Đặc biệt (Theo BS. Hồ Văn Trí):

* Đặc hiệu: Cảm mạo nặng, chóng mặt/hoa mắt, đau thần kinh tọa, gai xương, phù do bệnh thận, viêm bể thận.

* Kỳ hiệu: Đau mỏi thắt lưng/đau lưng.

V. Phối hợp Huyệt (Phối Ngũ)

* Tam Xoa Tam huyệt + Uyển Thuận Nhất huyệt: Được gọi là "Đổng Thị Tự Châm Pháp", dùng để cường hóa tác dụng tư dưỡng Thận và lợi niệu, chuyên trị phù do bệnh thận.

* Tam Xoa Tam huyệt + Hạ Tam Hoàng huyệt: Dùng châm pháp vê mạnh để tư Thận thủy, bổ Can mộc, cải thiện các vấn đề về mắt như thị lực giảm, khô mắt.

* Phối hợp cả 3 huyệt (Tam Xoa Nhất, Nhị, Tam):

* Dùng để điều bổ khí huyết hư nhược, phục hồi thể lực sau cảm mạo (thường kết hợp thêm Thần Nhĩ huyệt, Thông Thận huyệt).

* Châm đồng thời 3 huyệt khi điều trị đau thần kinh tọa, bán thân bất toại để tăng cường hiệu quả thông kinh hoạt lạc.

VI. Ca lâm sàng Điển hình

Bác sĩ Đoạn Thánh Đức đã điều trị thành công cho một phụ nữ 26 tuổi bị viêm tai giữa. Bệnh nhân đau tai trái và có dịch tiết, đã điều trị kháng sinh tĩnh mạch 4 tháng tại Vũ Hán không khỏi.

* Phương pháp: Bác sĩ sử dụng châm hữu Tam Xoa Tam huyệt và tả Mộc Chi huyệt.

* Kết quả: Sau 2 lần châm, cơn đau biến mất. Bệnh tái phát do chế độ ăn (ăn tôm hùm đất), nhưng tiếp tục điều trị thêm 4 lần thì khỏi bệnh hoàn toàn.